Wat kan AI betekenen voor de manier waarop leerlingen leren? Die vraag stond drie dagen centraal tijdens een programma voor circa 450 derdejaarsleerlingen van het Sint-Janslyceum uit Den Bosch. Een team van twintig begeleiders vanuit Avans, Fontys en KW1C ging met mavo-, havo- en vwo-leerlingen aan de slag met de mogelijkheden van generatieve AI. De belangrijkste les: het juiste antwoord krijgen is niet zo moeilijk, maar de juiste vraag stellen wel.
Gedurende drie dagen maakten de leerlingen kennis met toepassingen van generatieve AI en experimenteerden zij onder andere met ChatGPT en Microsoft Copilot. Daarbij lag de nadruk niet op het zo snel mogelijk produceren van een goed antwoord. Juist de vaardigheden die nodig zijn om AI zinvol te gebruiken stonden centraal: zinvol configureren, vragen formuleren, kritisch naar resultaten kijken en een aanpak aanpassen wanneer het resultaat niet voldoet. De overkoepelende opdracht voor de leerlingen was dan ook bewust breed: ‘Maak het leren leuker voor jezelf.’ Met behulp van AI gingen zij op zoek naar manieren om hun eigen leerproces interessanter, makkelijker of effectiever te maken.
Een van de inzichten uit de drie dagen was dat werken met AI juist een beroep doet op menselijke vaardigheden. Een AI-tool kan in enkele seconden een uitgebreid antwoord produceren, maar daarmee is dat antwoord nog niet automatisch bruikbaar of correct. De kwaliteit van het resultaat hangt sterk samen met de vraag die wordt gesteld en met het vermogen van de gebruiker om het antwoord te beoordelen. Focus, nieuwsgierigheid, kritisch denken en doorvragen bleken daarom minstens zo belangrijk als het bedienen van de technologie. Leerlingen ervaarden dat zij zelf aan het roer moeten blijven: AI kan ondersteunen, maar neemt het denkwerk niet vanzelfsprekend over.
Ook voor het team van twintig begeleiders was het programma een leerervaring. Niet iedere werkvorm of opdracht had bij alle groepen het vooraf verwachte effect. Verschillen tussen leerlingen en onderwijsniveaus waren duidelijk zichtbaar. De dynamiek in een klas kan heel bepalend zijn. Juist die verschillen leverden waardevolle inzichten op. Met name bij verschillende mavoleerlingen ontstond gedurende de activiteiten veel nieuwsgierigheid en experimenteerdrang. Dat leverde niet alleen leerervaringen voor de leerlingen op, maar ook nieuwe inzichten voor de begeleiders over hoe AI in het onderwijs kan worden ingezet. De ambitie om met AI het leren daadwerkelijk leuker te maken, is na drie dagen dan ook nog niet voor honderd procent gerealiseerd. Wel hebben de 450 leerlingen zelf kunnen ervaren dat toepassingen als ChatGPT en Copilot meer kunnen zijn dan een luxe antwoordmachine.
Ben jezelf ook betrokken bij modules rondom AI voor het vo? En wil je leren van onze ervaringen? We delen deze graag met je. Laat het weten via j.vanderkleijn@avans.nl
